Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 25 Οκτωβρίου 2012

Η γλυκιά Αρχαιότητα




Προειδοποίηση. Αν πιστεύετε ότι η ομάδα E.N.D. μάζεψε 600 δις δολάρια πουλώντας αρχαία τεχνολογία στη NASA, η ανάγνωση του υπόλοιπου κειμένου είναι χαμένος χρόνος για εσάς.

Πολύ συχνά καταφεύγουμε στην επίκληση της αρχαίας κληρονομιάς, μια παλινδρόμηση που συνήθως γίνεται με χονδροειδή τρόπο από ένα συνονθύλευμα λαϊκοδεξιών τηλεαστέρων και ακραίων πολιτικών σχηματισμών. Ο προσεταιρισμός της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς από πολιτικά υποκείμενα και η επιλεκτική ερμηνεία της είναι σε συμμετρία με τον πρόστυχο εθνομηδενισμό μεγάλου μέρους της Αριστεράς. Ανάλογα με τις ιδεολογικές ανάγκες επιστρατεύεται το ηρωικό πνεύμα της Σπάρτης του Λεωνίδα, η Δημοκρατική Αθήνα, οι περιπέτειες του Ιάσονα ή η στρατιωτική ιδιοφυΐα του Μ. Αλεξάνδρου. Οι Σοφοί της Αρχαιότητας από τον Δημόκριτο μέχρι τον Αριστοτέλη αγιοποιούνται, λες και αποτελούν ένα ενιαίο ιδεολογικό ρεύμα το οποίο εμπεριέχει απόλυτες αξίες και δεν αλληλοσπαράσσονταν από διαμάχες οι οποίες συχνά είχαν και πολιτικές προεκτάσεις. Ποια είναι τελικά η Αρχαιότητα την όποια όλοι προσπαθούν να προσεταιρισθούν ; Αυτό που θα επιχειρήσω είναι όχι μια λεπτομερής ανάλυση αλλά μερικοί προβληματισμοί που ελπίζω να διαλύσουν κάποιες πλάνες.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι αρχαίοι συγγραφείς έθεσαν πρώτοι τα περισσότερα από τα θεμελιώδη ερωτήματα που μας απασχολούν μέχρι σήμερα. Επεδίωξαν θαρραλέα να δώσουν απαντήσεις με τα περιορισμένα ερευνητικά μέσα που διέθεταν, με κύριο όπλο την παρατήρηση και την λογική εξέταση. Έργα όπως η Η “Λογική” του Αριστοτέλη και τα “Στοιχεία” του Ευκλείδη είναι θεμελιώδη και διαχρονικά, μπορούμε να τα μελετούμε χωρίς οι μεταγενέστερες μικρές προσθήκες να αναιρούν κάτι το επουσιώδες. Διαβάζοντας τους συλλογισμούς τους αισθανόμαστε αμέσως ότι επικοινωνούμε με σύγχρονα πνεύματα και όχι με κάποιες μυθικές μορφές.

Από την άλλη μεριά μόνο ο Αρίσταρχος υποστήριξε το ηλιοκεντρικό σύστημα το οποίο απορρίφθηκε συνοπτικά από τους υπόλοιπους σοφούς της αρχαιότητας. Επίσης πέθαιναν σαν τις μύγες από απλές λοιμώξεις, οι οποίες σήμερα δεν μας προβληματίζουν με τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούμε. Με την “διαστημική τεχνολογία” που διέθεταν, τίποτα από τα δυο δεν θα έπρεπε να συμβαίνει. Γιατί πιστεύουμε ότι οι “αρχαίοι τα είπαν όλα” ή ότι όσα έχουν ειπωθεί από τότε μέχρι σήμερα είχαν αρχικά διατυπωθεί από εκείνους ; Γιατί λέγεται ότι στα κείμενα τους κρύβεται ένας κώδικας με τα μυστικά της Ζωής, του Σύμπαντος, των Αρειανών ή άλλων “εξωγήινων πολιτισμών”; Το πρώτο που επιτυγχάνεται με αυτή την τακτική είναι ο εξευτελισμός και η ανυποληψία των υποκειμένων που διατυπώνουν αυτές τις απόψεις. Νομίζω ότι ο Θουκυδίδης στον Επιτάφιο του Περικλή διέβλεψε αυτή ακριβώς την κατάσταση :

“ .. θα μας θαυμάζουν οι σύγχρονοί μας και οι επόμενοι, και μάλιστα χωρίς να χρειαζόμαστε τον Όμηρο να μας επαινεί, ούτε κανέναν άλλο που με λόγια θα μας ευχαριστήσει προς στιγμήν, όμως την ιδέα που θα σχηματιστεί για τα έργα μας θα τη βλάψει η αλήθεια .. “

Με άλλα λόγια, η παραφιλολογία που φτάνει την επιστημονική φαντασία δημιουργεί σημαντικά εμπόδια στην κατανόηση των πραγματικών επιτευγμάτων τους. Επίσης είναι προσβολή και αχαριστία προς τους υπόλοιπους κατακτητές του πνεύματος και της ύλης που τους ακολούθησαν και δεν είχαν ελληνικό όνομα. Για παράδειγμα η φυσικομαθηματική επιστήμη η οποία μας έχει προσφέρει όλα τα σύγχρονα επιστημονικά επιτεύγματα δεν αποτελούσε πεδίο μελέτης των Αρχαίων, απέρριψαν την ιδέα την εφαρμογής των Μαθηματικών στην μελέτη των φυσικών φαινομένων με το επιχείρημα ότι οι αριθμοί δεν μπορούν να αποδώσουν την “ποιότητα”. Η για αιώνες σχολαστική ερμηνεία του Αριστοτέλη, εμπόδισε την ευρεία κατανόηση του σύμπαντος. Ο Νεύτωνας πρώτος διατύπωσε τους θεμελιώδεις φυσικομαθηματικούς νόμους, οι οποίοι μας απελευθέρωσαν από την άγνοια του σύμπαντος και τη δεισιδαιμονία.

Μια άλλη περίεργη ιδέα είναι ότι είμαστε τάχα κληρονόμοι και θεματοφύλακες της Αρχαίας Ελλάδας. Σε αυτή την περίπτωση σας διαβεβαιώ ότι ακόμα και αν το κράτος μας και όλοι οι Έλληνες εξαφανισθούν σήμερα, η Αρχαία Ελλάδα και η κληρονομιά της δεν διατρέχουν κανένα κίνδυνο. Το έργο τους είναι ασφαλές και είναι κτήμα όλων των υγιώς σκεπτόμενων ανθρώπων. Σε τελική ανάλυση οι κληρονόμοι της Αρχαιότητας πρέπει να είναι οι γνήσιοι μελετητές και ερμηνευτές της και όχι ένας λαός με χαμηλό επίπεδο παιδείας και ασήμαντη προσφορά στον σύγχρονο πολιτισμό. Επίσης δεν θα ήταν γελοίο αν οι σύγχρονοι Βρετανοί είχαν την απαίτηση να χρησιμοποιούν μόνο εκείνοι τους νόμους του Νεύτωνα για την εκτόξευση δορυφόρων; Δεν θα ξεκαρδιζόμασταν αν υποστήριζαν ότι πίσω από τις εξισώσεις του υπήρχε μια εξωγήινη διάνοια ; Αν οι κάτοικοι της Ρώμης αρχίσουν να ζητούν προνομιακή μεταχείριση στα δικαστήρια επειδή το δίκαιο είναι “Ρωμαϊκό¨; Ποια είναι η δική μας ερμηνεία για την ιστορική αρχαιότητα πέρα από την ευτελή ιδεολογικά αλλά προσοδοφόρα απομίμηση των Ολυμπιακών Αγώνων ;

Ποιοι τελικά ήταν οι Αρχαίοι ; Τα επιτεύγματα τους δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας μυστικής συνταγής, αλλά η εκδίπλωση της δραστηριότητας ενός λαού σε συνθήκες που ευνοούσαν την καινοτομία στη σκέψη και τη διάχυση των ιδεών. Η νίκη στους Περσικούς Πολέμους χάρισε μια απαράμιλλη αυτοπεποίθηση σε ανθρώπους που πίστεψαν ότι τίποτε δεν είναι ακατόρθωτο και τα πάντα μπορούν να υποκύψουν στις προσπάθειες τους. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος έδωσε την δραματική διάσταση σε έναν πολιτισμό ο οποίος πάλευε με το διχασμό και οδήγησε στον προβληματισμό γύρω από την πραγματική ανθρώπινη φύση. Ο Μέγας Αλέξανδρος ολοκλήρωσε την όσμωση των πολιτισμών, την αυτοκρατορική και στρατιωτική διάσταση του Ελληνισμού. Κάπως έτσι, μέσα από τις επιτυχίες και τις αποτυχίες το πνεύμα τους σφυρηλατήθηκε στο νόημα της ζωής το οποίο διατυπώθηκε σε γραπτά κείμενα. Δεν ήταν ούτε υπερήρωες, ούτε άγιοι, αλλά άνθρωποι που αντιμετώπισαν εξαιρετικές περιστάσεις, έθεσαν νέα ερωτήματα και κατευθύνσεις και τελικά έγιναν κλασσικά ιστορικά παραδείγματα.

Αλήθεια είμαστε οι φορείς των ίδιων άοκνων προσπαθειών για την αναγέννηση της χώρας μας ; Δυστυχώς έχουμε χάσει στον Ελλαδικό χώρο την ικανότητα προσαρμογής και η κατάσταση μας μοιάζει περισσότερη με αυτή ενός κουρασμένου αλόγου παγιδευμένου στο βάλτο χωρίς μεγάλη θέληση να καλπάσει ξανά. Πιο απλά θα καταλήξω, ότι το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να αφήσουμε την ενασχόληση μας με τους εξασφαλισμένους στη δόξα τους προγόνους μας και να κοιτάξουμε να διορθώσουμε τα χάλια μας. Επειδή στην σύγχρονη εποχή δεν έχουμε επιδείξει κάποια σημαντική προσφορά στον πολιτισμό και τα προβλήματα μας είναι πάντα πιεστικά, η επίκληση της αρχαίας κληρονομιάς μας χωρίς κάποια γόνιμη πρόταση γίνεται για ψυχολογικούς λόγους, είναι η ψυχολογική υπεραναπλήρωση της εθνικής μας καχεξίας.-

Γιώργος Χαρκοφτάκης
manamachine.wordpress.com

Πέμπτη 10 Μαΐου 2012

Νοημοσύνη και η Ικανότητα Ανάληψης Ευθύνης

Συνέντευξη του John Haugeland στον Κώστα Παγωνδιώτη στο Cogito
Το 1985, στο βιβλίο σας Tεχνητή Νοημοσύνη,[1] εισαγάγατε τον όρο "Παλαιά Kαλή Tεχνητή Nοημοσύνη" (ΠKTN) ["Good Old Fashioned Artificial Intelligence", GOFAI] προκειμένου να αναφερθείτε στην τότε κυρίαρχη προσέγγιση της τεχνητής νοημοσύνης. Ποιες είναι οι βασικές θεωρητικές παραδοχές αυτής της προσέγγισης και κατά πόσο εξακολουθεί να είναι κυρίαρχη σήμερα;

John Haugeland: Ο όρος "ΠKTN" αναφέρεται στην πρώτη σοβαρή προσπάθεια κατασκευής μηχανών που θα είχαν τη γενική και ευέλικτη νοημοσύνη η οποία χαρακτηρίζει τους ανθρώπους. Η βασική ιδέα ήταν ότι η νοημοσύνη έχει δυο ουσιώδη συστατικά: πρώτον, ένα μεγάλο σύνολο γνώσεων που αφορούν γεγονότα για τον κόσμο και, δεύτερον, μια ευέλικτη ικανότητα σκέψης για τον κόσμο (στη βάση αυτών των γνώσεων) η οποία επιτρέπει την εξαγωγή συμπερασμάτων και τη λήψη αποφάσεων.

Ωστόσο, αυτή η παραδοσιακή ιδέα δεν θα μπορούσε να είναι η βάση για ένα πρόγραμμα επιστημονικής έρευνας χωρίς τη δυνατότητα διατύπωσης και ελέγχου εμπειρικών υποθέσεων, αλλά εκείνα τα χρόνια η επιστήμη του εγκεφάλου ήταν πολύ "χαμηλού επιπέδου" για να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια.

Το ζωτικής σημασίας βήμα έγινε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 με την κατασκευή (σχετικά) μεγάλων ηλεκτρονικών υπολογιστών και, ακόμα περισσότερο, με τη δημιουργία ενός ισχυρού εννοιολογικού πλαισίου για την κατανόηση τους. Το έργο, ιδιαίτερα, των Alan Turing, John McCarthy και Allen Newell έδειξε ότι ο αριθμητικός υπολογισμός αποτελεί μόνο μια ειδική περίπτωση των όσων μπορούσαν να κάνουν οι υπολογιστές. Στον βαθμό που θα μπορούσαμε να προσδιορίσουμε επακριβώς τις συμβολικές δομές, τις πράξεις που θα μπορούσαν να εκτελεστούν σ' αυτές τις δομές και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτές οι πράξεις θα έπρεπε να εκτελεστούν, το ίδιο το μηχάνημα θα ήταν απολύτως ουδέτερο ως προς το "περιεχόμενο" αυτών των δομών και πράξεων.

Για το λόγο αυτό οι υπολογιστές έφτασαν να αποκαλούνται και "συστήματα χειρισμού συμβόλων για κάθε σκοπό". Αλλά αυτή η ιδέα είναι ιδιαίτερα συναρπαστική, μια και ένα σωρό πράγματα μπορούν να θεωρηθούν ως "χειρισμός συμβόλων". Συγκεκριμένα, η τυπική λογική είναι ένα είδος χειρισμού συμβόλων που διέπεται από ρητούς κανόνες. Ωστόσο, από τον Aριστοτέλη και μετά, η λογική συσχετιζόταν πάντα με τη σκέψη και τον συλλογισμό. Φυσικά, η ανθρώπινη σκέψη στην πραγματικότητα είναι κάτι πολύ παραπάνω από λογική συναγωγή. Όμως, αυτό που ξαφνικά έγινε εύλογο ήταν η υπόθεση ότι ο σωστός τρόπος για να γενικευθεί, πέρα και από τα εγχειρίδια, ο λογικός τρόπος σκέψης θα μπορούσε να είναι στο επίπεδο του χειρισμού συμβόλων. Το ωραίο με τους υπολογιστές δεν είναι μόνο ότι μπορούν να υλοποιήσουν οποιαδήποτε τέτοια συμβολική δομή, αλλά ότι μπορούν επίσης να εκτελούν πράγματι τους προκαθορισμένους χειρισμούς.

Ακριβώς αυτή η έμπνευση γέννησε και έδωσε ώθηση στο δυναμικό ερευνητικό πρόγραμμα που αποκάλεσα "παλαιά καλή" τεχνητή νοημοσύνη. Νομίζω ότι θα μπορούσαμε νόμιμα να το αποκαλέσουμε ένα "παράδειγμα" –με την έννοια του Thomas Kuhn– το οποίο κυριάρχησε όχι μόνο στην τεχνητή νοημοσύνη και στη γνωσιακή ψυχολογία, αλλά ακόμα και στη γλωσσολογία για περίπου ένα τέταρτο του αιώνα. Ωστόσο, περίπου από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, τότε δηλαδή που εισήγαγα τον συγκεκριμένο όρο, η κυριαρχία της είχε αρχίσει να εξασθενεί –για αυτό και ο προσδιορισμός "παλαιά καλή" τεχνητή νοημοσύνη. Νέες ιδέες είχαν ήδη εμφανιστεί στο προσκήνιο –με πιο σημαντικές αυτές των συστημάτων παράλληλα κατανεμημένης επεξεργασίας ή συνδετιστικών [connectionist] συστημάτων– και πολλοί νέοι επιστήμονες είχαν ήδη στραφεί προς αυτή την κατεύθυνση.

ΚΠ: Τόσο εσείς όσο και ο Hubert Dreyfus έχετε επισημάνει ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ΠΚΤΝ είναι ο προσδιορισμός του τρόπου αναπαράστασης της κοινότοπης γνώσης καθώς και του τρόπου πρόσβασης σε αυτήν. Τι ακριβώς είναι αυτό το πρόβλημα; Πιστεύετε ότι υπάρχει κάποιο επιχείρημα που δείχνει ότι η ΠΚΤΝ δεν θα ήταν δυνατό να λύσει το συγκεκριμένο πρόβλημα;

JH: Στην πραγματικότητα υπάρχουν δυο προβλήματα εδώ. Το πρώτο αποκαλείται επίσης "πρόβλημα της συνάφειας" και μπορεί να φανεί μέσα από ένα απλό παράδειγμα που προτάθηκε από τον Yehoshua Bar-Hillel στα 1960. Έστω ότι θέλουμε να κατασκευάσουμε ένα σύστημα που να μεταφράζει Αγγλικά κείμενα σε άλλες γλώσσες. Όμως, σκεφτείτε το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε ακόμα και με τόσο απλά κείμενα όπως το ακόλουθο: "The box was in the pen" ["Το κουτί ήταν μέσα στο pen"]. Tο πρόβλημα είναι ότι η λέξη "pen" είναι αμφίσημη και μπορεί να σημαίνει είτε "παιδικό παρκάκι" είτε "στιλό μελάνης". Aλλά, από τη στιγμή που οι περισσότερες άλλες γλώσσες δεν θα έχουν την ίδια αμφισημία, το σύστημα θα πρέπει γενικά να βρει ποια από τις δυο σημασίες είχε κατά νου ο συγγραφέας. Το ερώτημα είναι: πώς θα μπορούσε να το κάνει αυτό;

Ένας άνθρωπος θα ήξερε ότι ένα τυπικό κουτί δεν χωράει μέσα σε ένα στιλό μελάνης. Έτσι, σε αυτά τα συμφραζόμενα, η λέξη "pen" δεν μπορεί παρά να σημαίνει "παιδικό παρκάκι". Aυτό είναι ένα είδος γνώσης που ορισμένες φορές αποκαλείται "κοινότοπη γνώση". Ένα σύστημα χειρισμού συμβόλων θα μπορούσε, φυσικά, να αποθηκεύσει πολλές πληροφορίες για κουτιά, παιδικά παρκάκια, στιλό μελάνης καθώς και για τα διαφορετικά μεγέθη αυτών των αντικειμένων. Αλλά πώς θα αποφάσιζε ποιο απ' όλα αυτά τα δεδομένα είναι συναφές; Πώς θα μπορούσε να καταλάβει ότι σε αυτή την περίπτωση έχει σημασία το μέγεθος;

Ίσως σκεφτείτε ότι το σύστημα θα μπορούσε απλά να διατρέξει όλα τα γεγονότα που έχει καταγεγραμμένα σχετικά με παιδικά παρκάκια, στιλό μελάνης και κουτιά έως ότου βρει έναν συνδυασμό που διευθετεί το ζήτημα. Ωστόσο, το πρόβλημα εδώ είναι ότι όταν αναζητούμε συνδυασμούς, ο αριθμός των δυνατών περιπτώσεων αυξάνεται ραγδαία. Ενώ τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα αν λάβουμε υπόψη και τα συμφραζόμενα. Τι γίνεται αν εξετάσουμε δύο προτάσεις: "Δεν βρήκαν ποτέ το μικροφίλμ. Το κουτί ήταν μέσα στο pen". Σε αυτή την περίπτωση, το κουτί μπορεί να ήταν πάρα πολύ μικρό και το "pen" να σήμαινε "στιλό μελάνης". Φαντασθείτε τι θα συνέβαινε αν εξετάζαμε μια ολόκληρη συζήτηση ή μια μικρή ιστορία.

Αυτό είναι το πρόβλημα της συνάφειας. Η τεχνητή νοημοσύνη πάλεψε με το πρόβλημα αυτό για μια ολόκληρη γενιά, από περίπου το 1970 και μετά. Ήταν το καθοριστικό πρόβλημα της ΠKTN και τα αποτελέσματα της αναμέτρησής της με το πρόβλημα αυτό ήταν εντελώς πενιχρά.

Το άλλο πρόβλημα φαίνεται πιο απλό, αλλά τελικά είναι βαθύτερο. Λόγω των καταβολών της στον χειρισμό συμβόλων, η ΠKTN εστίαζε πάντα στις γλωσσικές ικανότητες. Βέβαια, η γλώσσα είναι μια κρίσιμη ικανότητα για την ανθρώπινη νοημοσύνη. Αλλά από αυτό δεν έπεται ότι η γλώσσα είναι επαρκής συνθήκη για αυτό το είδος νοημοσύνης, ή ότι θα μπορούσε να υπάρχει χωρίς τις άλλες χαρακτηριστικά ανθρώπινες ικανότητες, όπως είναι η αντίληψη, η πράξη και η οργάνωση. Οι άνθρωποι μπορούν, για παράδειγμα, να φτιάχνουν και να "διαβάζουν" χάρτες, σχέδια και έργα τέχνης. Μπορούν να σχεδιάζουν, να κατασκευάζουν και να χειρίζονται μηχανήματα. Μπορούν να εγκαθιδρύουν περίπλοκες κοινωνικές θέσεις και πρακτικές και να τις διατηρούν με κανονιστικό τρόπο, κ.ο.κ.

Η γλώσσα και αυτές οι άλλες "επιδέξιες" ικανότητες είναι εντελώς αλληλένδετες και αλληλεξαρτώμενες. Καμία πλευρά δεν θα μπορούσε να είναι αυτό που είναι χωρίς την άλλη. Ωστόσο, η ΠKTN σχεδόν αγνοούσε παντελώς τις μη γλωσσικές δεξιότητες, καθιστώντας τις απλές "διεπιφάνειες" [interfaces] εισόδου / εξόδου για το σύστημα χειρισμού συμβόλων (και άρα όχι μέρος του όλου προβλήματος). Ωστόσο, ο πραγματικός λόγος αυτής της αμέλειας δεν ήταν το ότι οι ικανότητες επιδέξιας αντίληψης και πράξης ήταν ασήμαντες αλλά το ότι κανείς δεν είχε ιδέα για το πώς να τις υλοποιήσει.

Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποιο επιχείρημα που να δείχνει ότι το πρόβλημα της πρόσβασης στην αποθηκευμένη γνώση είναι αδύνατον να λυθεί. Όμως, το δίδαγμα από τα προβλήματα που αντιμετώπισε η ΠKTN πριν από την αποτελμάτωση και την τελική κατάρρευσή της, ήταν ότι το παράδειγμα του χειρισμού συμβόλων, το οποίο αρχικά φαινόταν πολλά υποσχόμενο, ακολουθούσε τελικά λάνθασμένο δρόμο. Κατά την άποψή μου, το γεγονός ότι η ΠΚΤΝ δεν μπόρεσε να καταπιαστεί με την αντίληψη και άλλες εκλεπτυσμένες δεξιότητες ήταν τελικά πιο αντιπροσωπευτικό των αδυναμιών αυτού του παραδείγματος από ό,τι το γεγονός ότι δεν μπόρεσε να υπερβεί το πρόβλημα της συνδυαστικής έκρηξης.

ΚΠ: Το πιο πολυσυζητημένο επιχείρημα κατά της ιδέας ότι ο νους είναι ένας υπολογιστής είναι το επιχείρημα του κινέζικου δωματίου του John Searle.[2] Με αυτό το επιχείρημα ο Searle επιχειρεί να δείξει ότι ο συντακτικός χειρισμός συμβόλων (δηλαδή, αυτό που οι υπολογιστές υποτίθεται ότι κάνουν) δεν επαρκεί από μόνος του για να έχουμε σημασιολογία, αποβλεπτικότητα. Ποια είναι η άποψή σας για αυτό το επιχείρημα;

JH: Ο Searle ασχολείται με τα συστήματα "επεξεργασίας φυσικής γλώσσας" της ΠKTN για τα οποία μίλησα παραπάνω, αλλά ο στόχος του είναι εντελώς διαφορετικός. Ενώ εγώ επεσήμανα την εμπειρικά διαπιστωμένη αποτυχία αυτών των συστημάτων, και προσπάθησα να διερευνήσω τους λόγους αυτής της αποτυχίας, ο Searle ισχυρίζεται ότι, ακόμα και αν λειτουργούσαν άψογα, θα εξακολουθούσαν να μην καταλαβαίνουν τίποτα. Με άλλα λόγια, ανεξάρτητα από το πόσο ευφυή μπορεί να φαίνονταν, δεν θα είχαν κανενός είδους πραγματική νοημοσύνη.

Ας δούμε τον τρόπο που στήνει το επιχείρημά του. Ένα σύστημα ΠKTN το οποίο υποτίθεται ότι καταλαβαίνει κάποια γλώσσα –ας πούμε κινέζικα– αποτελείται από τέσσερα πράγματα: πρώτον, κάποιο τρόπο λήψης και αποστολής προτάσεων στα κινέζικα, δεύτερον, μια βάση κοινότοπης γνώσης (επίσης στα κινέζικα), τρίτον, ένα σύνολο κανόνων που καθορίζουν ποιες κινέζικες προτάσεις αποστέλλονται ως συνάρτηση των προτάσεων που λαμβάνονται ή / και που βρίσκονται ήδη στη βάση γνώσης, και τέταρτον, έναν επεξεργαστή που ακολουθεί πράγματι αυτούς τους κανόνες.

Το επιχείρημα ότι κανένα τέτοιο σύστημα δεν θα καταλαβαίνει πράγματι Kινέζικα είναι το εξής: Δεν έχει σημασία σε ποια γλώσσα ή κώδικα διατυπώνονται οι κανόνες –αρκεί ο επεξεργαστής να μπορεί να τους ακολουθεί αξιόπιστα. Στα συστήματα ΠKTN οι κανόνες αυτοί διατυπώνονται σε κάποια γλώσσα προγραμματισμού. Αλλά θα μπορούσαν εξίσου καλά να είχαν διατυπωθεί στα Aγγλικά και τότε ο ίδιος ο Searle θα μπορούσε να τους ακολουθήσει –πράγμα που σημαίνει ότι στην περίπτωση αυτή θα εκτελούσε χρέη επεξεργαστή. Αλλά αυτό δεν θα σήμαινε ότι ο ίδιος καταλαβαίνει Kινέζικα, ανεξάρτητα από το πόσο καλά το όλο σύστημα θα φαινόταν στους εξωτερικούς παρατηρητές ότι ξέρει Kινέζικα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτό είναι σωστό. Αλλά είναι ταυτόχρονα και άσχετο με το όλο ζήτημα. Και αυτό επειδή κανένας ποτέ δεν ισχυρίστηκε ότι ο επεξεργαστής καταλαβαίνει κινέζικα. Αντίθετα, η αρχική προσδοκία ήταν ότι ένα συγκεκριμένο είδος πολύπλοκου συστήματος –το οποίο θα αποτελείται από τον επεξεργαστή, τους κανόνες, κ.ο.κ.– θα μπορούσε να καταλαβαίνει κάποια φυσική γλώσσα όπως τα κινέζικα. Όπως αποδείχθηκε, αυτό τελικά δεν δούλεψε. Αλλά η συγκεκριμένη αποτυχία δεν είχε τίποτα να κάνει με το γεγονός ότι κάποιος άνθρωπος, που μιλά μια άλλη γλώσσα, θα μπορούσε να αναλάβει ορισμένες από τις εσωτερικές λειτουργίες του συστήματος.

ΚΠ: Ίσως ο στόχος της κατανόησης μιας φυσικής γλώσσας από μια υπολογιστική μηχανή να φαντάζει πολύ φιλόδοξος. Σύμφωνα με μια κοινά αποδεκτή άποψη, όμως, μια υπολογιστική μηχανή εφαρμόζει αλγόριθμους ακολουθώντας κανόνες. Ωστόσο, υπό ποια έννοια μια υπολογιστική μηχανή μπορεί πράγματι να ακολουθεί κανόνες;

JH: Εξαρτάται, φυσικά, από το τι εννοούμε λέγοντας να "ακολουθεί". Για παράδειγμα, κάποιος θα μπορούσε να πει ότι η σελήνη ακολουθεί πιστά τον εξής κανόνα: να περιστρέφεται πάντα γύρω από τη γη σε τροχιά Ο και με ταχύτητα S. Όλα τα φυσικά αντικείμενα ακολουθούν τέτοιου είδους κανόνες. Κατά συνέπεια, αυτή δεν είναι μια ενδιαφέρουσα επισήμανση όσον αφορά ειδικά τους υπολογιστές (ή τους ανθρώπους).

Ένα πιο ενδιαφέρον είδος περιπτώσεων προϋποθέτει έναν τρόπο ρητής διατύπωσης ποικίλων διαφορετικών κανόνων –για παράδειγμα υπό τη μορφή γλώσσας ή κώδικα– καθώς και ένα σύστημα το οποίο με αξιόπιστο τρόπο θα συμπεριφέρεται σύμφωνα με οποιοδήποτε κανόνα αυτής της μορφής (τουλάχιστον μέχρι κάποιο πρακτικά εφικτό όριο). Προφανώς, οι υπολογιστές αποτελούν ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα ενός τέτοιου συστήματος – και, σε ένα βαθμό, το ίδιο και οι άνθρωποι.

Αλλά υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά. Οι άνθρωποι είναι σε θέση να επιλέξουν το εάν θα ακολουθήσουν ή όχι τους κανόνες που τους δίδονται ενώ, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως, οι υπολογιστές δεν μπορούν να το κάνουν αυτό. Βέβαια, οι σύγχρονοι υπολογιστές μπορούν να εκτελέσουν πολλά διαφορετικά προγράμματα ταυτόχρονα. και ένα υψηλής προτεραιότητας πρόγραμμα (όπως για παράδειγμα ένα ασφαλές λειτουργικό σύστημα) μπορεί να εμποδίσει την εκτέλεση ενός προγράμματος χαμηλότερης προτεραιότητας. Αλλά το ίδιο το μηχάνημα δεν μπορεί να αρνηθεί να εκτελέσει το πρόγραμμα που έχει την υψηλότερη προτεραιότητα, εφόσον πρόκειται για ένα καλά διατυπωμένο κώδικα.

Τώρα, θα μπορούσε κάποιος να πει ότι υπερτονίζω τη διαφορά μεταξύ ανθρώπων και υπολογιστών καθότι, κατά μια έννοια, όταν ένας άνθρωπος αρνείται να ακολουθήσει κάποιο κανόνα –λόγω αγάπης, πίστης, ή συνείδησης– απλά ακολουθεί κάποιον κανόνα υψηλότερης προτεραιότητας (όπως ακριβώς θα έκανε ένα λειτουργικό σύστημα ή ένα πρωτόκολλο ασφαλείας). Θεωρώ, ωστόσο, την ιδέα αυτή όχι μόνο παράλογη αλλά και απεχθή.

Η ικανότητά μας να βλέπουμε τη διαφορά μεταξύ αυτού που μας λέει κάποιος να κάνουμε και του τι οφείλουμε να κάνουμε, η ικανότητά μας να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τις αξίες μας και τις πράξεις μας, δεν είναι απλά θέμα τού να ακολουθεί κανείς κανόνες ("μόνο και μόνο επειδή είναι κανόνες") αλλά σχετίζεται με το να σταθεί κανείς και να αποφασίσει ποιος είναι. Αυτή η ικανότητα πιστεύω ότι αποτελεί την βαθύτερη ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης και είμαι αρκετά σίγουρος ότι οι υπολογιστικές μηχανές δεν έχουν αυτήν την ικανότητα.

ΚΠ: Η ικανότητα ανάληψης ευθύνης που επισημαίνετε συνδέεται με την αποβλεπτικότητα; Σε ένα πρόσφατο άρθρο σας[3] σκιαγραφήσατε μια θετική πρόταση όσον αφορά το τι απαιτείται προκειμένου ένα σύστημα να έχει, αυτό που ονομάσατε, "πρωταρχική αποβλεπτικότητα" ["original intentionality"]. Εκεί υποστηρίζετε ότι η πρωταρχική αποβλεπτικότητα προϋποθέτει την ικανότητα ανάληψης ευθύνης. Τι ακριβώς είναι η πρωταρχική αποβλεπτικότητα και υπό ποια έννοια προϋποθέτει την ικανότητα ανάληψης ευθύνης;

JH: Αποβλεπτικότητα είναι η ιδιότητα κάποιου πράγματος να αναφέρεται σε κάτι, ο τρόπος, για παράδειγμα, που πολλές νοητικές καταστάσεις, ομιλιακά ενεργήματα, διαγράμματα, εικόνες, κ.ο.κ., μπορούν να αναφέρονται σε κάποια άλλα πράγματα (ακόμα και σε πράγματα που δεν υπάρχουν). Έτσι, η αποβλεπτικότητα είναι στενά συνδεδεμένη με τη σημασία. Τώρα, η αποβλεπτικότητα (ή η σημασία) μπορεί να μεταδοθεί σε κάτι από κάτι άλλο που την έχει ήδη. Αυτού του τύπου την αποβλεπτικότητα την αποκαλώ "παράγωγη" ["derivative intentionality"], ενώ την αποβλεπτικότητα που δεν είναι αυτού του τύπου την αποκαλώ "πρωταρχική". Μέχρι και πριν από κάποιες δεκαετίες, οι περισσότεροι φιλόσοφοι θεωρούσαν σιωπηρά ως δεδομένο ότι η πρωταρχική αποβλεπτικότητα χαρακτηρίζει όλα τα νοητικά φαινόμενα και μόνον αυτά. Εγώ εισήγαγα την διάκριση μεταξύ πρωταρχικής και παράγωγης αποβλεπτικότητας προκειμένου να μπορέσουμε να διατυπώσουμε αυτή την παραδοχή, να διερευνήσουμε το κατά πόσο ευσταθεί, και, πάνω απ' όλα, να αναζητήσουμε τις εναλλακτικές λύσεις που μας προσφέρονται.

Το ερώτημα για το εάν μπορεί να υπάρξει πρωταρχική αποβλεπτικότητα ισοδυναμεί με το ερώτημα για το εάν μπορεί να υπάρξει καν αποβλεπτικότητα: πώς μέσα στον κόσμο μπορεί κάποιο πράγμα να αναφέρεται σε κάποιο άλλο; Θεωρώ ότι το ερώτημα αυτό είναι εν τέλει ισοδύναμο με ένα άλλο ερώτημα: πώς μπορεί να υφίσταται μια διάκριση μεταξύ σωστού και λάθους σε σχέση με το πως έχουν τα πράγματα – μια διάκριση που να εξαρτάται από τα ίδια τα πράγματα; Διότι, αν δεν υπήρχε κανένα περιθώριο αποτυχίας στα αποβλεπτικά φαινόμενα, τότε δεν θα είχε καν νόημα να λέμε ότι οποιοδήποτε από αυτά πέτυχε, και κατά συνέπεια η ίδια η έννοια θα ήταν άχρηστη.

Θα προσπαθήσω να εξηγήσω αυτό που λέω με ένα παράδειγμα που αναφέρεται σε μια ειδική περίπτωση: την αποβλεπτικότητα των επιστημονικών ισχυρισμών και θεωριών.

Η διαφορά μεταξύ επιστήμης και δεισιδαιμονιών ή λαϊκών δοξασιών έγκειται στο γεγονός ότι οι επιστήμονες "θέτουν σε κίνδυνο" τους ισχυρισμούς και τις θεωρίες τους. Η δομή αυτής της διακινδύνευσης είναι ακριβώς αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε. Κατά την άποψή μου, υπάρχουν δύο κύριοι παράγοντες. Aπό τη μια, υπάρχει μια λεπτομερής και εκλεπτυσμένη πειραματική πρακτική, η οποία δεν συμπεριλαμβάνει μόνο επιδέξιους επαγγελματίες αλλά και εξειδικευμένο εξοπλισμό και περίπλοκες διαδικασίες. Από την άλλη, υπάρχει ένα σύνολο θεωρητικών νόμων και αρχών τέτοιο ώστε μόνο ορισμένα από τα δυνατά εμπειρικά αποτελέσματα να είναι πράγματι συμβατά με αυτούς τους νόμους και τις αρχές.

Αυτή η διπλή δομή συνεπάγεται ότι υπάρχει μια σοβαρή πιθανότητα εσωτερικής σύγκρουσης μεταξύ των διάφορων ανακαλύψεων και παραδοχών της ίδιας της επιστήμης και αυτή η πάντα παρούσα πιθανότητα είναι ουσιώδης για την επιστήμη ως τέτοια. Ο λόγος για τον οποίο τα επιστημονικά αποτελέσματα που τελικά επιβιώνουν είναι τόσο ακαταμάχητα ως θεωρήσεις της πραγματικότητας είναι ακριβώς επειδή η επιστήμη συστηματικά ρισκάρει με αυτόν τον τρόπο. Ενώ, ο λόγος που η αστρολογία, οι λαϊκές δοξασίες, και τα συναφή δεν είναι εξίσου αξιόπιστα είναι επειδή δεν ρισκάρουν κατά τον ίδιο τρόπο.

Aυτό με τη σειρά του έχει συνέπειες και στο πώς πρέπει να είναι οι ίδιοι οι επιστήμονες. Δεν μπορείς να είσαι επιστήμονας αν δεν σου καίγεται καρφί για αυτές τις εσωτερικές συγκρούσεις. Η επιστημονική έρευνα προχωρά ακριβώς επειδή υπάρχει η δέσμευση ότι οι συγκρούσεις αυτές πρέπει να ξεπεραστούν με ένα εμπειρικά υπεύθυνο τρόπο. Γι' αυτό τον λόγο ισχυρίζομαι ότι η ίδια η φύση της επιστήμης προϋποθέτει τη δυνατότητα αλλά και την έμπρακτη εκδήλωση γνήσιας ανθρώπινης δέσμευσης και υπευθυνότητας.

Υπάρχει ωστόσο και κάτι βαθύτερο εδώ διότι υπάρχουν δύο θεμελιωδώς διαφορετικά είδη δέσμευσης και υπευθυνότητας, όχι μόνο στην επιστήμη, αλλά και στη ζωή γενικότερα. Το πρώτο είδος, που θα μπορούσαμε να το αποκαλέσουμε "καθημερινή" υπευθυνότητα, είναι αυτό που αναφέρω παραπάνω λέγοντας ότι δεν μπορεί να μην μας καίγεται καρφί για το αν υπάρχει συμφωνία μεταξύ θεωρίας και παρατήρησης. Αυτό είναι η κινητήριος δύναμη για το μεγαλύτερο μέρος της επιστημονικής έρευνας και ανακάλυψης –ό,τι ο Kuhn αποκαλεί "επίλυση προβλημάτων"– και γενικά είναι επιτυχές.

Κάποιες φορές, ωστόσο, ακόμα και μετά από πολύ κόπο, η διαδικασία επίλυσης προβλημάτων δεν αποδεικνύεται επιτυχής, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή να οδηγήσει σε αυτό που ο Kuhn αποκαλεί "κρίση" και ο Heidegger "αγωνία". Μια τέτοια κρίση απαιτεί το δεύτερο και πιο βαθύ είδος υπευθυνότητας –αυθεντικότητας, στην ορολογία του Heidegger– δηλαδή, την αντιμετώπιση της πιθανότητας μιας συνολικής απόρριψης της τρέχουσας προσέγγισης (διαμέσου, για παράδειγμα, μιας ριζικής "αλλαγής παραδείγματος"). Η ιστορία δείχνει ότι αυτή είναι μια πιθανή προοπτική.

Εκείνο που θέλω να πω εδώ, είναι ότι αυτό το είδος υπευθυνότητας, τουλάχιστον σε κάποιες περιστάσεις και σε κάποιους ανθρώπους, αποτελεί επίσης προϋπόθεση για το είδος της πρωταρχικής αποβλεπτικότητας η οποία, απ' όσο γνωρίζουμε, είναι αποκλειστικό γνώρισμα των ανθρώπων.

ΚΠ: Σε ένα παλιότερο άρθρο σας[4] ισχυρίζεστε ότι ο νους θα πρέπει θεωρηθεί ως ενταγμένος στον κόσμο και ενσώματος. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζετε ότι μπορούμε να υπερβούμε κάποια κατάλοιπα του καρτεσιανισμού τα οποία παραμένουν σχεδόν αόρατα σε πολλές σύγχρονες αντι-καρτεσιανές προσεγγίσεις για τον νου, όπως είναι, για παράδειγμα, οι προσεγγίσεις του Davidson και του Rorty. Τι ακριβώς εννοείτε με αυτό;

JH: Η κληρονομιά του Kαρτέσιου αποτελείται από αρκετά μέρη. Ένα από αυτά είναι και ο δυϊσμός νου-σώματος, ο οποίος συνεπάγεται ένα είδος ανεξαρτησίας του κάθε ατομικού νου από τον υλικό κόσμο. Οι περισσότεροι φιλόσοφοι –συμπεριλαμβανομένων των Davidson, Rorty και του εαυτού μου– απορρίπτουν σήμερα οποιαδήποτε τέτοια ιδέα. Ένα άλλο μέρος της ίδια κληρονομιάς, όμως, είναι η καρτεσιανή γνωσιοκρατία, δηλαδή η θέση ότι οι άνθρωποι είναι κατ' ουσίαν σκεπτόμενα όντα. Μόνο μια μικρότερη ομάδα φιλοσόφων (πολλοί από τους οποίους, όπως και εγώ, έχουν επηρεαστεί από τον Hubert Dreyfus) απορρίπτουν και αυτή την διάσταση του καρτεσιανισμού.

Σύμφωνα με αυτήν τη μειονότητα, πολλά από εκείνα που συνιστούν τον τρόπο με τον οποίο συλλαμβάνουμε τον κόσμο καθώς και τη ζωή μας μέσα σε αυτόν δεν έχουν κανένα διανοητικό ή γνωσιακό περιεχόμενο. Με άλλα λόγια, δεν μπορούν να αναλυθούν με όρους πεποιθήσεων, επιθυμιών ή άλλων στάσεων προς κάποιες προτάσεις. Ένα εύκολο αντιπαράδειγμα κατά τις καρτεσιανής γνωσιοκρατίας είναι η πρακτική γνώση δεξιοτήτων [know-how] – όπως το να ξέρουμε πώς να πλέκουμε, πώς να κάνουμε ποδήλατο ή πώς να τρώμε με μαχαίρι και πιρούνι. Eίναι σαφές ότι αυτή η πρακτική γνώση δεξιοτήτων θα πρέπει να είναι σε σύνδεση με τον κόσμο "εδώ και τώρα", διαφορετικά δεν θα έχει ικανοποιητικά αποτελέσματα. Παρομοίως, η ιδέα της βελτίωσης των δεξιοτήτων δεν θα είχε νόημα εάν ο κόσμος δεν μας παρείχε κάποια ετυμηγορία με τη μορφή επιτυχίας ή αποτυχίας.

Αλλά αυτή η επισήμανση αφορά τελικά πολύ περισσότερα πράγματα. Δεν είναι μόνο οι δεξιότητες και οι επιδόσεις μας στις οποίες ο κόσμος παρέχει κάποια ετυμηγορία όσον αφορά την επιτυχία ή αποτυχία τους. Το ίδιο ισχύει και για τον σχεδιασμό εξοπλισμού και εργαλείων, για τη δομή των θεσμών, ακόμα και για την αίσθηση που έχουμε όσον αφορά στο τι αξίζει για να αγωνιστούμε. Μάλιστα, το ίδιο το λεξιλόγιο στο οποίο βασίζονται οι γνωσιακές ικανότητες μπορεί να κατακτηθεί μόνο με τη μορφή πρακτικής γνώσης δεξιοτήτων. Εάν ισχυριστούμε ότι τέτοια φαινόμενα δεν υπάγονται στις κατηγορίες της γνώσης ή της θεωρίας, τότε τόσο το χειρότερο για τις κατηγορίες αυτές. Η απώτερη πρόκληση δεν είναι το πώς θα εντάξουμε με τον καλύτερο τρόπο τα πράγματα στις υπάρχουσες κατηγορίες, αλλά το πώς θα προσαρμόσουμε με τον καλύτερο τρόπο τις κατηγορίες μας στο τι υπάρχει.


[1] Haugeland, J. (1985): Artificial Intelligence, the Very Idea. A Bradford Book – The MIT Press. Το βιβλίο είναι διαθέσιμο και στην Ελληνική γλώσσα: Haugeland, J. (1992): Τεχνητή Νοημοσύνη – Σχεδιάζοντας τη Νόηση: Από την Υπολογιστική Θεωρία στις Σύγχρονες Ευφυείς Μηχανές. Εκδόσεις Κάτοπτρο.
[2] Searle, J. (1980): "Minds, Brains, and Programs", Behavioral and Brain Sciences 3: 417-457. Το άρθρο είναι διαθέσιμο και στην Ελληνική γλώσσα: Searle, J. (1993): "Νοήσεις, Εγκέφαλοι και Προγράμματα" στο Hofstadter, D. & Dennett, D. (επιμέλεια): Το Εγώ της Νόησης - Φαντασίες και Στοχασμοί για τον Εαυτό και την Ψυχή. Εκδόσεις Κάτοπτρο.
[3] Haugeland, J. (1995): "Authentic Intentionality" στο Scheutz, M. (επιμέλεια): Computationalism: New Directions. MIT Press (2002), σ. 159-174.
[4] Haugeland, J. (1995): "Mind Embodied and Embedded" στο Haaparanta, L. & Heinamaa, S. (επιμέλεια): Mind and Cognition. Acta Philosophica Fennica 58, σ. 233-267.


πηγή: eurozine.com

το βρήκα στο Antifono

Πέμπτη 8 Μαρτίου 2012

Το Πείραμα Υπακοής (Milgram)

Δείτε τα βίντεο που ακολουθούν και αναρωτηθείτε...
 
Πόσο εμπιστευόμαστε τις "αυθεντίες";
 
Σε ποιό βαθμό επηρρεάζουν τη συμπεριφορά μας;
 

Κυριακή 11 Δεκεμβρίου 2011

Στο "φως" η Αριστοτελική Σχολή στην Κρήτη


απο το News 247

Στο όρος Αστερούσια στην κορυφή του Κόφινα ανακαλύφθηκε η Αριστοτελική Σχολή στην Κρήτη που είχε δημιουργήσει ο ιερωμένος φιλόσοφος Ιωσήφ Φιλάγρης.


Η Σχολή, που λειτουργούσε δίπλα στο Μετόχι των Τριών Ιεραρχών το οποίο ανήκει στη Μονή Κουδουμά, αποτελούσε κέντρο πνευματικής και πολιτικής αντίστασης στα πρώτα σκληρά χρόνια της Ενετοκρατίας.

Ήταν τότε που οι κατακτητές απέκοψαν την Κρήτη από το Βυζάντιο και ήθελαν βιαίως να την εκλατινίσουν με την κατάργηση της ελληνικής γλώσσας, της εκπαίδευσης και της Ορθόδοξης Εκκλησίας, κάτι που είχε αποτέλεσμα τις διαρκείς επαναστάσεις και εξεγέρσεις των Κρητών μέχρι που ενσωμάτωσαν τους Ενετούς κατακτητές.

Το μείζον θέμα για την ελληνική ιστορία, αλλά και για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά είναι πως ο Ιωσήφ Φιλάγρης, μετά τους διωγμούς που εξαπέλυσαν οι Βενετοί, έφυγε από το Ηράκλειο, πήγε στα απρόσιτα Αστερούσια και δημιούργησε μία Σχολή Φιλοσοφίας, που δίδασκε Φιλοσοφία, Αστρονομία, Γραμματική, Θεολογία και Ιατρική.
Είχε όμως στήσει ταυτόχρονα και ένα εξελιγμένο εργαστήριο αντιγραφής αρχαίων κειμένων -ο ίδιος ήταν αριστοτελικός φιλόσοφος με σπουδές στο Πανδιδακτήριο της Κωνσταντινούπολης-. Η ομάδα του αντέγραφε αρχαία κείμενα, την εργασία των οποίων επόπτευε ο ίδιος και έκανε τα σχόλια πλαγίως των κειμένων.

Τα κείμενα αυτά, εκτός από την Κρήτη και την Κωνσταντινούπολη, ταξίδευαν στην Ευρώπη, συμβάλλοντας στη διάσωση και διάχυση της αρχαίας ελληνικής σκέψης, που υπήρξε το εφαλτήριο της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού. Στη χειμαζόμενη σήμερα Ευρώπη από τα έγκατα της ελληνικής γης φυτρώνει η ελπίδα του πνεύματος και της αντίστασης.

Ο Αριστοτέλης θέτει το ζήτημα της άμεσης δημοκρατίας, της πολιτικής ισότητας, της απελευθέρωσης των δούλων για πρώτη φορά παγκοσμίως, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ελευθερίας, μαζί με τις επιστημονικές μεθόδους ανάλυσης των κοινωνικών και επιστημονικών φαινομένων στις θετικές επιστήμες. Μάλιστα, κώδικες των αντιγράφων του Φιλάγρη έχουν βρεθεί μέχρι στιγμής στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Λονδίνου, των Παρισίων, της Βιέννης και του Βουκουρεστίου.

Η ανακάλυψη, όπως αναφέρει η "Ελευθεροτυπία", έγινε πριν από μερικές ημέρες από τον ομότιμο καθηγητή της Βυζαντινής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Αθανάσιο Παλιούρα. Ήδη προγραμματίζεται για το επόμενο διάστημα εκτεταμένη ανασκαφή για να έρθει στην επιφάνεια όλο το κτηριακό συγκρότημα της Σχολής Φιλοσοφίας και του μοναστηριακού συμπλέγματος.


Σ.: Ελλάδα, Κρήτη, Δύση, Φιλοσοφία, Επιστήμη, Φύση, Ιστορία, Διαφωτισμός, Δημοκρατία, Δράση, Ελευθερία, Τέχνη, Ισότητα, Δικαισύνη.  

 Ένα αριστουργηματικό σενάριο για μια ταινία που θα άφηνε εποχή, εαν ποτέ γυριζόταν. Άντε γειά!

Τρίτη 26 Απριλίου 2011

Η εξάπλωση της ραδιενέργειας απο την Ιαπωνία έχει ήδη καλύψει το Βόρειο Ημισφαίριο και συνεχίζει.


Τα κυρίαρχα ΜΜΕ σιωπούν, καθώς η ραδιενέργεια απο την Ιαπωνία συνεχίζει να εξαπλώνεται μέσω του Jet Stream σε όλο το Βόρειο Ημισφαίριο.

Παρ' όλα αυτά, πολλά Πανεπιστήμια, Ινστιτούτα και Οργανισμοί ήδη έχουν στήσει συστήματα για την παρακολούθηση της, όπως το RIU στην Κολωνία όπου τρέχει το πρόγραμμα EURAD.

Επίσης, ο χρήστης dutchsinse στο youtube έχει αφιερώσει πολύ χρόνο στην παρακολούθηση της επέκτασης της ραδιενένέργειας, και ανεβάζει σχετικά συχνά βίντεο όπως το παρακάτω:


 
Στην περιγραφή του βίντεο μας δίνει και τις πολύ χρήσιμες Πηγές απ' όπου παίρνει τα στοιχεία:
 
here are the "public" forecasts... which show "low" levels of Cesium-137 ...


http://transport.nilu.no/products/fukushima?searchterm=fuk

however...

This site was sent to me, and it clearly shows the hidden (not shown to public) forecasts! In these shots, we see VERY high levels of Cesium-137 making its way across the pacific to the USA and Canada.

http://squid.nilu.no/~burkhart/sharing/MOVIES/?C=M;O=D

http://squid.nilu.no/~burkhart/sharing/

----------------
http://eurdeppub.jrc.it/eurdeppub/home.aspx#
http://www.csn.es/index.php?option=com_maps&view=mapp...
http://www.jaif.or.jp/english/
http://www.rivm.nl/milieuportaal/dossier/meetnetten/radio...
http://www.radiationnetwork.com/
http://www.blackcatsystems.com/RadMap/map.html
http://www.epa.gov/ (click on radiation update)
http://www.irsn.fr/EN/Pages/home.aspx
 http://www.nucleartourist.com/
http://www.stuk.fi/index_en.html
http://www.mext.go.jp/english/radioactivity_level/detail/...
http://www.nisa.meti.go.jp/english/index.html
http://www.rivm.nl/milieuportaal/dossier/meetnetten/radio...
http://www.yle.fi/tekstitv/html/P867_02.html
http://www.mapion.co.jp/topics/genpatu/
http://strahlenbelastung.wo-wann-wer.de/

dutch radiation monitoring:
http://www.rivm.nl/milieuportaal/dossier/meetnetten/radio...


swiss radiation monitoring:
https://www.naz.ch/en/aktuell/zeitverlaeufe.html


Finland radiation monitoring:
http://www.yle.fi/tekstitv/html/P160_01.html
www.yle.fi/tekstitv/html/P867_02.html



French radiation monitoring: (thanks to youtube user: RehKurts ! )
http://sws.irsn.fr/sws/mesure/index
http://www.irsn.fr/FR/Documents/france.htm


jet stream forecasting:
http://squall.sfsu.edu/crws/jetstream.html
http://arctic.atmos.uiuc.edu/CT/animate.arctic.color.0.html
http://nowcoast.noaa.gov/
http://www.srh.noaa.gov/srh/tropicalwx/satpix/nwpac_ir4_l...
http://www.stormsurfing.com/cgi/display_alt.cgi?a=glob_250

Κυριακή 27 Φεβρουαρίου 2011

H Επιστήμη της συνείδησης…

«Ο παρατηρητής επηρεάζει το παρατηρούμενο γύρω του, με αποτέλεσμα η φύση να μας εμποδίζει να δούμε όλες τις πιθανές πραγματικότητες και να μας αφήνει μόνο με τη «φτωχή» δική μας. Αυτό που βλέπουμε κάθε φορά ως πραγματικότητα είναι το κομμάτι που μας επιτρέπουν οι προκαταλήψεις, οι ιδέες και οι εμπειρίες μας. Αυτές φωτίζουν τον γύρω μας κόσμο και εμείς βλέπουμε μόνο τη σκιά που δημιουργείται από πίσω.»
W. Heisenberg

Η δομή των συστατικών του σύμπαντος

Το σύμπαν είναι φτιαγμένο από υποατομικά συστατικά. Σύμφωνα με την αρχή της απροσδιοριστίας του W. Heisenberg δε μπορούμε να προσδιορίσουμε ταυτόχρονα την ενέργεια και τη θέση ενός υποατομικού σωματιδίου. Τα υποατομικά συστατικά, με τη σειρά τους είναι φτιαγμένα από ενέργεια, ενέργεια που εκφράζεται μετην ιδιοσυχνότητα ενός σωματιδίου το οποίο υπάρχει σε μια υπερθέση (δηλ το άθροισμα των απείρων θέσεων ή/και καταστάσεων που το σωματίδιο μπορεί να πάρει όντας και κύμα και σωματίδιο ταυτόχρονα) και η οποία υπερθέση λαμβάνει χώρα (δηλαδή συγκεκριμενοποιήται σε έναν μόνο συνδυασμό θέσης-κατάστασης από τους άπειρους συνδυασμούς που ενυπάρχουν σε αυτό που αποκαλούμε ενιαίο και αδιάσπαστο χωροχρονικό συνεχές και που οι επιστήμονες ονομάζουν συνεχές ηλεκτρομαγνητικό πεδίο) μόλις κάποιος εξωτερικός παρατηρητής (π.χ ένας άνθρωπος) παρατηρήσει ένα σωματίδιο του πεδίου. Και το σωματίδιο συγκεκριμενοποιήται σε έναν μόνο συνδυασμό λόγω της προσδοκίας ή της πίστης ή της προηγούμενης γνώσης του παρατηρητή για αυτό που πρόκειται να παρατηρήσει.

Τα άτομα κατέχουν τεράστιες ποσότητες ενέργειας και κινούνται με πολύ υψηλές ταχύτητες σε μέρη τεράστιου κενού.

Στην πραγματικότητα η ύληκαι τα άτομα δεν είναι υλικά αντικείμενα αλλά είναι αντανακλάσεις ενέργειας σε κάποιο τεράστιο πεδίο «φωνής», ενέργειας και πληροφορίας.

Αυτό που μας δείχνει η επιστήμη σήμερα είναι πως όταν αλλάζεις το πεδίο τότε αλλάζεις και το άτομο που το δημιουργεί.

Αυτό το αποδεικνύει και το περίφημο πείραμα της διπλής σχισμής όπου όταν παρατηρούμε ένα ηλεκτρόνιο αυτό συμπεριφέρεται ως σωματίδιοενώ όταν δεν το παρατηρούμε συμπεριφέρεται ως κύμα και υπάρχει ένα άπειρο ή απροσδιόριστο φάσμα συχνοτήτων στις οποίες μπορεί να βρίσκεται εν δυνάμει ταυτόχρονα αυτό το ηλεκτρόνιο-κύμα.

Ακολουθεί το πείραμα της διπλής οπής

Όπως αποδεικνύεται και από το παραπάνω πείραμα το ηλεκτρόνιο διαλέγει την σχισμή από την οποία θα μπει και γίνεται ύλη, μόνο όταν το παρατηρήσουμε. Αλλιώς όταν απλά παρακολουθούμε τις ενεργειακές του επιπτώσεις στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο βλέπουμε πως υπάρχει σε έναν θεωρητικά άπειρο αριθμό θέσεων ταυτόχρονα! Σύμφωνα με αυτή τη νέα επιστήμη της συνείδησης, την κβαντική φυσική, σε υποατομικό επίπεδο η πραγματικότητα δημιουργείται από την συνείδηση της προσδοκίας του παρατηρητή ή της μέτρησης που αυτός κάνει.
Δηλαδή η ύλη δεν υπάρχει, παρά μόνο πιθανές κίνησης της συνείδησης του παρατηρητή. Το στιγμιότυπο της συνείδησης για το οποίο πρώτος μίλησε ο Αριστοτέλης έρχεται και πάλι στο προσκήνιο μετά από χιλιάδες χρόνια μέσα από την κβαντική φυσική!

Το σύμπαν ως ολόγραμμα

Ολόκληρο το σύμπαν είναι μιαολογραφική έκφραση. Σε μια ολογραφική εικόνα κάθε μέρος της είναι ένα πλήρες αντίγραφο του όλου.

Σε ένα ολόγραμμα εάν πάρουμε ένα κομμάτι του θα δούμε πως αυτό θα μας δώσει το αρχικό ολόγραμμα. Με λίγα λόγια δηλαδή σε ένα ολόγραμμα κάθε ελάχιστο κομμάτι του περιέχει την πληροφορία του όλου.

Αν τώρα αλλάξουμε έστω το πιο μικρο κομμάτι, αυτή η ελάχιστη αλλαγή θα έχει επιπτώσεις και σε ολόκληρο το ολόγραμμα.

Και επειδή ακριβώς το σύμπαν αποτελείται από τα πολύ μικρά υποσωματίδια γι’αυτό δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε την πραγματικότητα γιατί διαχωρίζουμε τη θέση μας όντας παρατηρητές και νομίζουμε πως τίποτα από αυτά που πράττουμε ή σκεφτόμαστε δεν έχει επίπτωση στο όλο. Ωστόσο αυτό φυσικά δεν συμβαίνει αφού όλο το σύμπαν στην τετραδιάστατη μορφή του είναι η ολογραφική αντανάκλαση του συνόλου των συστατικών του.

Πως δημιουργούμε την πραγματικότητα γύρω μας

Υπάρχει ένας ωκεανός καθαρής παλλόμενης συνείδησης στο εσωτερικό του καθενός και είναι η αρχή κάθε σκέψης και ύλης.Η ποιότητα και η υλική υπόσταση όλων των αντικειμένων γύρω μας κατά κάποιο τρόπο δεν αυτοπροσδιορίζεται αλλά καθορίζεται από το μυαλό το οποίο την αντιλαμβάνεται. Αυτό που συμβαίνει στ’αλήθεια είναι ότι η πραγματικότητα ορίζεται από αυτόν που την παρατηρεί!

Η πραγματικότητα δεν υπάρχειχωρίς το μυαλό που την παρατηρεί… Χωρίς το μυαλό η πραγματικότητα υπάρχει μόνο σαν απεριόριστη πιθανότητα.

Η πραγματικότητα είναι μια προβολή του μυαλού.Όλη η ύλη που υπάρχει γύρω μας είναι αποτέλεσμα πιθανών υποατομικών συχνοτήτων και αυτό σημαίνει πως εάν αλλάξουμε αυτή τη συχνότητα, η δομή της ύλης παύει να είναι η ίδια και θα αλλάξει και αυτή.
Έχουμε συνέχεια συναισθήματα. ιδέες, αξίες και σκέψεις τα οποία όλα αυτά αλλάζουν το πεδίο με τον ίδιο τρόπο που στο πείραμα της σχισμής ο παρατηρητής αλλάζει το πεδίο και “αναγκάζει” το ηλεκτρόνιο να περάσει από συγκεκριμένη σχισμή τη στιγμή που το παρατηρεί και άρα κατά κάποιο τρόπο δημιουργούμε την πραγματικότητα γύρω μας εφόσον όλα είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους στο σύμπαν διαμέσου των υποατομικών σωματιδίων.
Αφού λοιπόν στην ουσία έχουμε ιδρύσει την πραγματικότητα στην οποία ζούμε και η φύση του ανθρώπινου σώματος είναι ένα βιολογικό κομπιούτερ ενώ η φύση του μυαλού είναι συνειδησιακή, μετά κοιτάμε στη δομή του κόσμου και πως αυτός είναι κατασκευασμένος και αναρωτιόμαστε γιατί γίνεται το ένα και γιατί το άλλο και στην τελική γιατί ζούμε σε ένα τόσο σκληρό κόσμο. Γιατί όταν ο κόσμος κοιτάει μόνο μέσω των ματιών του πιστεύει ότι αυτό μόνο υπάρχει εκεί έξω. Αλλά δεν είναι έτσι… είναι μόνο μια πολύ πολύ μικρή συχνότητα του αληθινού σύμπαντος το οποίο λαμβάνει χώρα σε ένα άπειρο πεδίο ενέργειας και ατελείωτων εμβελειών συχνοτήτων και βασικά είναι σαν με έναν απλό φωτογραφικό φακό να προσπαθούμε να δούμε μια ολογραφική φωτογραφία (σκεφτείτε την σαν μια 3D εικόνα) και όλη την πληροφορία που αυτή περιέχει.

Τελικά είναι η δράση της συνείδησης που προκαλεί την δημιουργία του σύμπαντος

Δεν γίνεται να υπάρχει ένα σύμπαν χωρίς εμάς διότι ακριβώς αυτή μας η ιδιότητα να παρατηρούμε το σύμπαν είναι και η πράξη αυτή που δημιουργεί το σύμπαν και την πραγματικότητα γύρω μας.
Μπορεί να μη βρούμε ποτέ την άκρη του σύμπαντος ή το πιο μικρό υποσωμάτιο από το οποίο αποτελούνται τα πάντα στο σύμπαν ακριβώς γιατί κάθε φορά που παρατηρούμε οτιδήποτε, κάθε φορά που η συνείδηση εξερευνά με την προσδοκία της αναζήτησης και της αναμονής πως κάτι θα υπάρχει εκεί αυτή ακριβώς η δράση της παρατήρησης είναι και η ενέργεια που δημιουργεί αυτό το κάτι που νομίζουμε ότι υπάρχει για μας εκεί έξω. Άρα δημιουργούμε όλο το σύμπαν καθώς προχωρούμε.

Ο φόβος ως κατασταλτικός παράγοντας της συνείδησης

Το στιγμιότυπο του σύμπαντος λοιπόν είναι συνειδησιακό όμως στην δική μας πραγματικότηταείναι υλικό και αυτό οδηγεί στον φόβο που καλλιεργείται από το δόγμα της οικονομίας μέσω της ανικανοποίητης επιθυμίας απόκτησης.
Και έτσι ο άνθρωπος οδηγείται σε απόγνωση στην προσπάθειά του να αποκτήσει ολοένα και περισσότερα υλικά αγαθά και πλούτο ή στην προσπάθειά του να τα βγάλει πέρα.
Ο φόβος είναι ένα είδος καταστολής του εγκεφάλου και εμποτιζόμαστε με φόβο από όλη αυτή την καθοδηγούμενη κοινωνία που μας χειραγωγεί και μας τρέφει με φόβο με αποτέλεσμα να ενδιαφερόμαστε για το αύριο και να έχουμε τύψεις για το παρελθόν ξεχνώντας όμως το παρόν. Αυτές οι πολύ χαμηλού επιπέδου συχνότητες του εγκεφάλου που προέρχονται από τον φόβο μας οδηγούν σε μια νεκρή κατάσταση.
Όσο περισσότερο κάποιος άνθρωπος εθίζεται στον φόβο τόσο περισσότερο πιστεύει σε αυτήν την πραγματικότητα και αφού το σύμπαν είναι ολογραφικό συμβάλουμε στην δημιουργία της με το να την πιστεύουμε διότι κάθε σκέψη που υπάρχει δημιουργεί την πραγματικότητα.

Ζούμε φυλακισμένοι σε μια ζωή που άλλοι κατασκεύασαν για εμάς

Βλέπουμε λοιπόν πως η συνείδηση είναι η προγραμματιστική γλώσσα του σύμπαντος που εμείς δημιουργούμε και γι’αυτό τα εντολοδόχα μίντια μας αποπροσανατολίζουνγιατί ακριβώς αυτοί που τα καθοδηγούν γνωρίζουν πως εμείς είμαστε οι δημιουργοί της πραγματικότητας μας οπότε αν χειραγωγηθούμε με κάποιο τρόπο ή αν αποχαυνωθούμε ή αν φοβόμαστε γιατί άλλοι μας θέλουν έτσι, θα δημιουργηθεί μια ανάλογη πραγματικότητα.
Καθώς φαίνεται λοιπόν. η πραγματικότητα που δημιουργούμε δεν είναι δική μας αλλά των καθοδηγητών μας.
Γιατί η δημιουργία είναι αλλουνού και όχι δική μας.
Λοιπόν σκέψου..Ποιες είναι οι προσδοκίες σου, τι είναι αυτό στο οποίο πιστεύεις και ποιος σου έχει μεταδώσει την ήδη υπάρχουσα γνώση που έχεις?
Αφού όμως σύμφωνα με τη φυσική εμείς δημιουργούμε την πραγματικότητα γύρω μας εφόσον όταν παρατηρούμε ένα αντικείμενο αυτό παίρνει μια συγκεκριμένη μορφή λόγω της προσδοκίας μας γι’αυτό εύλογα θα έπρεπε να αναρωτηθούμε εάν αυτό που περιμένουμε είναι δική μας ή όχι επιλογή.
Μήπως κάποιοι τα γνωρίζουν όλα αυτά και γι’αυτό μας τρέφουν με συγκεκριμένη “πραγματικότητα” διάμεσο των media, μας ταΐζουν με προσδοκίες, αυταπάτες, φόβο, αποχαύνωση, οικονομική κρίση ,υλισμό, καταναλωτισμό, ατομικισμό, πρόσκαιρη διασκέδαση, ευτελή ενημέρωση, αδιαφορία για τα πάντα και όλα αυτά που κρατάνε το ανθρώπινο μυαλό φυλακισμένο? Μήπως για να δημιουργούμε μόνοι μας αυτή τη πραγματικότητα που μας καταδυναστεύει και που κάποιοι μας εκμεταλλεύονται και κερδίζουν ασύστολα εις βάρος μας διάμεσο αυτής?

Είναι τα χρήματα αυτό που πραγματικά ζητάμε και θέλουμε?

Και κυρίως μέσω του χρήματος και την αγάπη μας για αυτό, καταφέρνουν και επιτυγχάνουν όλα τα παραπάνω και έχουν εισβάλλει σε κάθε πτυχή και επίπεδο της πραγματικότητάς μας.

Και το αφήνουμε αυτό να συμβαίνει ενισχύοντας συνεχώς αυτήν την πραγματικότητα.
Ας κοιτάξουμε πάλι τα πιστεύω μας και ας τα ξανά μελετήσουμε προσεκτικά.
Μήπως πιστεύετε πως θα βρεθούμε στα πρόθυρα οικονομικής κρίσης? Μήπως νιώθετε πως μας εκμεταλλεύονται? Μήπως πιστεύετε πως μια καινούρια τάξη πραγμάτων έρχεται? Το ίδιο με σας πιστεύουν εκατομμύρια άνθρωποι ανά τον κόσμο…Μήπως τα έχουμε δεχθεί λίγο πολύ όλα αυτά?
Ε λοιπόν ίσως αν τα πιστεύουμε να έρθουν μπροστά μας και να γίνει η πραγματικότητα που πάντα φοβόμασταν γι’αυτό έχει καταστεί σε εμάς τόσο οικεία.
Και επειδή λοιπόν κάποιοι τα γνωρίζουν όλα αυτά γι’αυτό μας βομβαρδίζουν με τις ίδιες εικόνες, τα ίδια πρότυπα και τα ίδια πιστεύω, του φόβου και της αποτροπής της δημιουργίας της δικής μας συνολικής πραγματικότητας γι’αυτό δεν μας αφήνουν να κάνουμε το δικό μας κβαντικό άλμα της πίστης και να αναγκάσουμε το ηλεκτρόνιο να περάσει από την δική μας επιλεγμένη σχισμή, να αναγκάσουμε το σωματίδιο σε υποατομικό επίπεδο να γίνει η δική μας συνολική και μοναδική πραγματικότητα με την έννοια της αγάπης του όλου.

Η συνειδητοποίηση ότι ο άνθρωπος δεν ατομικό ον και η αληθινή αγάπη για το καθετί γύρω μας είναι το κλειδί της ευτυχίας

Εν κατακλείδι αν πιστέψουμε στο γενικό καλό του πλανήτη μας και στο καλό για τον άνθρωπο, και εκατομμύρια από μας το πιστέψουν μεκάθε ψυχικό μας απόθεμα και με κάθε κάθε ίνα της συλλογικής ύπαρξής μας, τότε ίσως αυτή η ενιαία αγάπη και ειρήνη να τους χαλάσει τα σχέδια.
Η επιστήμη μας το λέει αυτό..Παλαιότερα μας το είπε και η θρησκεία. Ακόμη πιο παλιά το έλεγε και η αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία…
Καιρός να το γνωρίσουμε και να το κατανοήσουμε ώστε να απελευθερωθούμε στη δική μας συλλογικότητα της συνείδησης..
Πρέπει να δημιουργήσουμε την πραγματικότητα της αγάπης…
Είμαι λοιπόν πεπεισμένος πως αν ένα μικρό ποσοστό της ανθρωπότητας αφυπνιστεί, αυτό θα οδηγήσει την παγκόσμια συνείδηση στο δικό της κβαντικό άλμα, δημιουργώντας μια πραγματικότητα, χωρίς δυστυχισμένους ανθρώπους και χωρίς διαφοροποιήσεις μεταξύ των όντων αφού τίποτα δεν θα έχει την ανάγκη να ξεχωρίσει από κάτι σε αυτό το σύμπαν της συλλογικής συνείδησης, μια πραγματικότητα πέρα από τα όρια και της πιο τρελής μας ουτοπικής φαντασίας….


Παρασκευή 31 Δεκεμβρίου 2010

TLG: Ο Θησαυρός της Ελληνικής Γλώσσας ψηφιοποιημένος

Thesaurus Linguae Graecae: Συνέντευξη της Μαρίας Παντελιά στη City Press

Η συνέντευξη της Μαρίας Παντελιά στην Αγάθα Ζαρακοβίτου δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα City Press της Πέμπτης 2 Ιουλίου (σελ. 20). Ευχαριστώ τον tsioutsiou για την επισήμανση και την Αλεξάνδρα για τη δακτυλογράφηση.

Η Αθηναία που κρατά το κλειδί του θησαυρού
Συνέντευξη στην Αγάθα Ζαρακοβίτου

Φύλακας μιας ανεπανάληπτης «κιβωτού» της Ελληνικής Γραμματείας, που πλέον «διαχέεται» σε όλο το Διαδίκτυο, η κυρία Μαρία Παντελιά δραστηριοποιείται κυριολεκτικά στην άλλη άκρη του πλανήτη.

Πρόκειται για μια βέρα Αθηναία, που μεγάλωσε στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου και αποφοίτησε από το Αρσάκειο. Όμως, εδώ και 27 χρόνια ζει στην Καλιφόρνια, όπου εργάζεται ως Καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της πόλης Irvine. Από το 1996, διευθύνει το πρόγραμμα Thesaurus Linguae Graecae (TLG), του «Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας», που επιτρέπει με τη βοήθεια της πληροφορικής τον εντοπισμό οποιασδήποτε εμφάνισης κάθε λέξης της ελληνικής γλώσσας μέσα στα συμφραζόμενα. Η κ. Παντελιά μίλησε αποκλειστικά στο ΑΘΗΝΑ984FreePress, με την ευκαιρία της συμμετοχής της στο 2ο Συνέδριο του Δήμου Αθηναίων, «Η Ελλάδα στον κόσμο, Βυζαντινές Σπουδές», το οποίο συγκέντρωσε επιστήμονες από όλο τον κόσμο.



— Τι ακριβώς είναι το TLG;

— Είναι ένα πρόγραμμα ψηφιοποίησης όλων των ελληνικών κειμένων που έχουν διασωθεί από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ξεκίνησε το 1972, σε μία εποχή που οι φιλόλογοι δεν ήξεραν καν τη χρήση της ηλεκτρικής γραφομηχανής. Η Marianne McDonald, φοιτήτρια τότε στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, διέθεσε για τον σκοπόν αυτόν ένα εκατομμύριο δολάρια, ποσό αστρονομικό για εκείνη την εποχή, και έτσι δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο και άρχισε το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Σήμερα, έχουμε ψηφιοποιήσει όλα τα κείμενα από τον Όμηρο μέχρι την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως τον 15ο αιώνα και πλέον συνεχίζουμε με κείμενα που ξεπερνούν αυτό το χρονικό όριο. Το 60% των κειμένων που έχουμε είναι απ’ τη Βυζαντινή περίοδο. Υπάρχουν πολλά κενά γιατί από εκείνη την περίοδο δεν διαθέτουμε πολλές έγκριτες εκδόσεις. Και αυτό ακριβώς επισημάνθηκε στο 2ο Συνέδριο του Δήμου Αθηναίων.

— Πώς έφθασε η Marianne McDonald να εμπνευσθεί και να εμψυχώσει αυτό το φιλόδοξο σχέδιο;

— Είναι η κόρη του ιδρυτή της εταιρείας Zenith. Ήθελε να γράψει τη διατριβή της με θέμα «Όροι ευτυχίας στον Ευριπίδη». Υπήρξαν, στο παρελθόν, στο εξωτερικό —και κυρίως στην Ευρώπη— πολλές αποτυχημένες προσπάθειες καταγραφής των εκατομμυρίων λέξεων της ελληνικής γλώσσας. Έτσι, το 1972 η Marianne McDonald σκέφτηκε ότι με τα κομπιούτερ που υπήρχαν εκείνη την εποχή —που δεν ήταν τα micro computer που γνωρίζουμε εμείς σήμερα— θα μπορούσε να γίνει καλύτερα η καταγραφή των κειμένων. Μία άλλη ευτυχής συγκυρία ήταν ότι ο πρώτος Διευθυντής του Κέντρου, που ήταν καθηγητής Κλασικών Σπουδών, υπήρξε συμφοιτητής του David Packard, του γιου του συνιδρυτή της εταιρείας Hewlett-Packard, και μέσω αυτής της προσωπικής τους γνωριμίας, τον έπεισε να ασχοληθεί με το πρόγραμμα.

Τροποποίησε, λοιπόν, έναν υπολογιστή που είχε ήδη η εταιρεία, τον HP-1000, για να μπορεί να διαβάζει ελληνικά. Και αυτό ήταν κάτι το πρωτοποριακό και απίστευτο συγχρόνως για την εποχή, γιατί τότε οι υπολογιστές δεν μπορούσαν να «διαβάσουν» ελληνικά! Επίσης, δημιούργησε μια σειρά προγραμμάτων, τα οποία είχαν τη δυνατότητα να επεξεργάζονται την ελληνική γλώσσα.
Έφτιαξε στην ουσία έναν κώδικα που επέτρεπε στο πρόγραμμα να καταγράφει τα κείμενα με λατινικούς χαρακτήρες και αυτοί κατόπιν να μετατρέπονται σε ελληνικούς. Αυτός ήταν ο λεγόμενος «Κώδικας Β», ο οποίος χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα.

Το 1985, με τη βοήθεια του ιδίου, το TLG κυκλοφόρησε τον πρώτο ψηφιακό δίσκο στην ιστορία των υπολογιστών που δεν περιείχε μουσική. Περιείχε ελληνικά κείμενα! Εκτός απ’ αυτό, δημιούργησε έναν μικρό υπολογιστή — λένε μάλιστα ότι τον έφτιαξε στο γκαράζ του σπιτιού του— ο οποίος είχε τη δυνατότητα να διαβάζει τα συγκεκριμένα CD του TLG. Οπότε, τα πανεπιστήμια μπορούσαν να αγοράσουν αυτό το κομπιούτερ, αλλά και το CD, και έτσι να έχουν πρόσβαση σε όλα τα κείμενα που είχε ψηφιοποιήσει το Ερευνητικό μας Κέντρο. Τότε, ήταν περίπου 50 εκατομμύρια ελληνικές λέξεις. Τώρα πια δεν βγάζουμε CD, καθώς όλο το υλικό βρίσκεται στο Διαδίκτυο, στη διεύθυνση www.tlg.uci.edu. Έχουμε τώρα 105 εκατομμύρια ελληνικές λέξεις*, 3.962 συγγραφείς και περίπου 15.000 κείμενα.

— Πόσα άτομα βρίσκονται πίσω από αυτή την προσπάθεια;

— Έχουμε οκτώ ερευνητές και προγραμματιστές. Η ψηφιοποίηση γίνεται στην Κίνα. Στέλνουμε μέσω ταχυδρομείου τα βιβλία και οι Κινέζοι, που δεν ξέρουν ελληνικά, καταγράφουν τα κείμενα. Όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα έστειλαν δείγματα στην Κορέα, στις Φιλιππίνες και στην Ελλάδα, για να δουν ποιος θα κάνει τα περισσότερα λάθη. Οι Έλληνες έκαναν τα περισσότερα, γιατί διάβαζαν τα κείμενα, θεωρούσαν ότι κάτι δεν ήταν σωστό και το διόρθωναν. Είχαν άποψη για τα κείμενα, ενώ οι άλλοι δεν είχαν, απλώς έγραφαν ό,τι έβλεπαν. Γι’ αυτό και τα τελευταία 20 χρόνια, η πληκτρολόγηση γίνεται στην Κίνα. Επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η δακτυλογράφηση γίνεται στα λατινικά και, όταν εμείς παίρνουμε τα κείμενα, τα μετατρέπουμε στα ελληνικά.

— Πώς είναι να ζει μια Αθηναία επί τόσα πολλά χρόνια στην Αμερική;

— Η Καλιφόρνια μου θυμίζει πολύ τη χώρα μας. Υπάρχει εκεί μεγάλη ελληνική κοινότητα. Ο καιρός και το φυσικό περιβάλλον της μοιάζει πολύ με της Αθήνας, αλλά από την άποψη της κουλτούρας τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Είναι μάλλον φανερό πως μετά από τόσα χρόνια στην Αμερική νιώθω πιο άνετα εκεί.

— Πώς βλέπετε σήμερα την Αθήνα; Πόσο πολύ έχει αλλάξει;

— Όταν ήμουν φοιτήτρια, η Αθήνα ήταν μια κάπως διαφορετική πόλη, οι ανθρώπινες σχέσεις πολύ πιο στενές. Παρόλο όμως που σήμερα η Αθήνα έχει εξελιχτεί σε μια μεγαλούπολη, δεν μπορώ να βρω ιδιαίτερες αλλαγές.

* 105 εκατομμύρια ελληνικές λέξεις σημαίνει ότι το σύνολο των έργων που έχει καταγράψει το TLG περιέχει 105.000.000 λέξεις, όπως το κείμενο της συνέντευξης έχει συνολικά 693 λέξεις ή το συνολικό έργο του Σέξπιρ 884.647 λέξεις.

ΠΗΓΗ: http://www.lexilogia.gr/forum/showthread.php?t=4017

Τετάρτη 8 Δεκεμβρίου 2010

Stellarium: Ένα εικονικό 3D πλανητάριο, δωρεάν...


Ένα πλανητάριο έρχεται να σας ταξιδέψει στ’ αστέρια, μέσα από την οθόνη του υπολογιστή σας.

To Stellurium είναι ένα ανοικτού κώδικα, πλανητάριο που μπορεί και απεικονιζει στην οθόνη του υπολογιστή σας μια ρεαλιστική 3D εικόνα του ουρανού, όπως θα την έβλεπε κάποιος που χρησιμοποιούσε τηλεσκόπιο.

Το νέο εικονικό πλανητάριο, διαθέτει ένα κατάλογο με πάνω από 600.000 άστρα, τα οποία, χρησιμοποιώντας τους έξτρα καταλόγους, μπορούν να επεκταθούν έως τα 210 εκατομμύρια αστέρια...

Εκτός όμως από τα αστέρια η εφαρμογή, επιτρέπει στο χρήστη να δει εικονικές ηλιακές εκλείψεις ή εκλείψεις της σελήνης αλλά και να πάει μία βόλτα μέχρι τους υπόλοιπους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος και να δει τους δορυφόρους τους

Στη νέα έκδοση που κυκλοφορεί, (0.10.6), έχει βελτιωθεί πολύ η ταχύτητα κι έχουν προστεθεί νέες λειτουργίες είναι η ζώνη ώρας και "Solar System Editor".

Τέλος το Stellurium διατίθεται φυσικά δωρεάν μιας και είναι εφαρμογή ανοικτού κώδικα και μπορείτε να το βρείτε εδώ.

ΠΗΓΗ

Παρασκευή 26 Νοεμβρίου 2010

Συμπύκνωσαν το φως

Γερμανοί κβαντικοί φυσικοί δημιούργησαν μια εντελώς νέα πηγή φωτός, που μπορεί μελλοντικά να έχει ποικίλες εφαρμογές, όπως νέου τύπου λέιζερ που θα λειτουργούν όπως οι ακτίνες-Χ, καλύτερα φωτοβολταϊκά συστήματα, πιο ισχυρούς επεξεργαστές ηλεκτρονικών υπολογιστών και μικρότερου μεγέθους ηλεκτρονικές συσκευές.

Η νέα πηγή φωτός αποτελείται από σούπερ-φωτόνια, καθώς είναι ένα "συμπύκνωμα Μπόζε-Αϊνστάιν" από φωτόνια, κάτι που μέχρι πρόσφατα εθεωρείτο αδύνατο να υπάρξει. Για πρώτη φορά, το 1995 δημιουργήθηκε ένα τέτοιο συμπύκνωμα από άτομα αλλά όχι από φωτόνια, όταν κατέστη δυνατό άτομα ρουβιδίου να ψυχθούν κοντά στο απόλυτο μηδέν (-273 βαθμοί Κελσίου) και να συγκεντρωθούν (συμπυκνωθούν) σε ένα περιορισμένο χώρο, οπότε άρχισαν να συμπεριφέρονται σαν ένα μοναδικό πελώριο "σούπερ-σωματίδιο" ή "συμπύκνωμα Μπόζε-Αϊνστάιν". Πρόκειται για μια κβαντική ουσιαστικά κατάσταση, όπου τα σωματίδια βρίσκονται στην χαμηλότερη δυνατή ενεργειακή κατάστασή τους και συμπεριφέρονται σαν μια ενιαία οντότητα.

Μέχρι τώρα ήταν αδύνατο να γίνει κάτι ανάλογο με τα σωματίδια του φωτός, τα φωτόνια, επειδή εξαφανίζονται όταν ψύχονται και αλληλεπιδρούν, καθώς απορροφώνται από τα άτομα των άλλων υλικών της πειραματικής συσκευής. Για πρώτη φορά όμως, οι γερμανοί επιστήμονες πέτυχαν να ψύξουν και ταυτόχρονα να συμπυκνώσουν τα φωτόνια, δημιουργώντας έτσι ένα σούπερ-φωτόνιο ή συμπύκνωμα Μπόζε-Αϊνστάιν από φως. Με άλλα λόγια, κατέστη δυνατό, για πρώτη φορά, μια "θάλασσα" φωτονίων να δράσει σαν ένα ενιαίο φωτόνιο, κάτι που θεωρητικά είχαν προτείνει από το 1925 ο Άλμπερτ Αϊνστάιν και ο ινδός φυσικός Σατιέντρα Ναθ Μπόζε.

Οι εφαρμογές της ανακάλυψης

Οι ερευνητές του πανεπιστημίου της Βόννης, υπό τον καθηγητή Μάρτιν Βελτς, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό Nature, σύμφωνα με το New Scientist, το Physics World και το Nature, ανέφεραν ότι το φωτονικό συμπύκνωμα Μπόζε-Αϊνστάιν είναι μια τελείως νέα πηγή φωτός που έχει χαρακτηριστικά παρόμοια με το λέιζερ, έχοντας όμως το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι, αντίθετα με τα συμβατικά λέιζερ, μπορεί να παράγει φως σε πολύ βραχέα μήκη κύματος, στο πεδίο των ακτινών-Χ ή του υπεριώδους φωτός.

Αυτή η δυνατότητα αποτελεί "ευλογία" για τους σχεδιαστές τσιπ υπολογιστών, επειδή χρησιμοποιούν φως λέιζερ για να χαράξουν τα κυκλώματα πάνω στα υλικά των ημιαγωγών. Όμως η όλη διαδικασία συναντά περιορισμούς, μεταξύ άλλων, από το μήκος κύματος που λειτουργεί το λέιζερ. Η δημιουργία νέων λέιζερ ακτινών-Χ με παλμούς μικρότερου μήκους κύματος θα επιτρέψει την χάραξη πολύ πιο πολύπλοκων κυκλωμάτων πάνω στην ίδια επιφάνεια πυριτίου, πράγμα που θα οδηγούσε σε μια νέα γενιά επεξεργαστών πολύ υψηλότερων επιδόσεων και άρα πιο ισχυρών υπολογιστών.

Η νέα ανακάλυψη θα μπορούσε επίσης να αξιοποιηθεί σε άλλες εφαρμογές, όπως η φασματοσκόπηση και τα φωτοβολταϊκά, μειώνοντας το μέγεθος των ηλιακών κυψελών, καθώς θα μπορούν να συλλέγουν και να εστιάζουν καλύτερα το ηλιακό φως, ακόμα και σε συννεφιασμένες μέρες.

ΠΗΓΗ: Νews247

Δευτέρα 22 Νοεμβρίου 2010

Τι υπήρχε πριν το Big Bang? (2ο μέρος)

Στην 1η ανάρτηση όπου αναφέρθηκα στο θέμα, έγραφα:

Πάντα μου έμενε αναπάντητο το ερώτημα: " Και τι υπήρχε πριν απο αυτό?"

Απο πέρσι το καλοκαίρι, πήρα την απάντηση που με ικανοποιεί. Το βιβλιο που μου έδωσε αυτή τη χαρά είναι το Αέναο Σύμπαν, των Πολ Στάιναρντ και Νιλ Τουροκ των εκδόσεων ΑΒΓΟ. Φυσικά δεν είμαι κοσμολόγος για να μπορώ να αποδείξω αν ισχύει η θεωρία τους, αλλά και το ίδιο το Big Bang δεν έχει ακόμη αποδειχτεί. 

Αυτό που προτείνουν οι 2 επιστήμονες, με λίγα λόγια, είναι ένα μοντέλο με πολλές διαστάσεις και μεμβράνες που συγκρούονται σε αέναους κύκλους καταστροφής και αναγέννησης, κάτι που στ' αυτιά μου κολλάει πολύ καλύτερα απο το Big Bang. 
Λοιπόν απ' οτι φαίνεται, η θεωρία του κυκλικού σήμπαντος αρχίζει να κερδίζει έδαφος. Νέες έρευνες και αποκαλύψεις προσελκύουν όλο και περισσότερους φυσικούς και κοσμολόγους στη θεωρία αυτή.

Δείτε την είδηση που πρόσφατα ανέβηκε στο Physics4u:

Και ο Ρότζερ Πενρόουζ πιστεύει ότι υπάρχουν ενδείξεις για ένα κυκλικό σύμπαν

Φυσικά, το βιβλίο είναι απείρως πιο κατατοπιστικό.....

Κυριακή 26 Σεπτεμβρίου 2010

Το Φως καθοδηγεί τη ζωή

Απόσπασμα άρθρου που δημοσιεύτηκε στο γερμανικό περιοδικό ZeitenSchrift
Μετάφραση-απόδοση Βίκυ Χρυσού
Κάθε διαδικασία της ζωής συνοδεύεται από ακτινοβολίες φωτός. Ο γιατρός και φωτοβιολόγος Alexander Wunsch είχε γράψει σχετικά: «Το φως είναι η γλώσσα της ύλης. Τα φωτόνια δίνουν τις πληροφορίες για κάθετι που σχετίζεται άτομα ή μόρια.»
Κάθε χημική αντίδραση, όπως και κάθε ενεργειακή αλλαγή σε ένα άτομο, οδηγεί σε εκπομπή ακτινοβολίας, το μήκος κύματος της οποίας μπορεί να βρίσκεται ακόμη και στο ορατό πεδίο.
Με άλλα λόγια οι διαδικασίες που διέπουν ένα άτομο ή ένα κύτταρο μπορούν να περιγραφούν, εκτός από τον τρόπο της χημείας και μέσω των φωτονίων –δηλαδή μέσω συγκεκριμένων ακτινοβολιών.
Για τις βάσεις αυτής της γνώσης είχε μάλιστα απονεμηθεί βραβείο Νόμπελ στον Αϊνσταιν το 1921. Δεν εννοούμε φυσικά τη θεωρία της σχετικότητας, η οποία έχει συνδεθεί άμεσα με το όνομα του, αλλά την περιγραφή της φωτοηλεκτρικής επίδρασης: π.χ. εάν ακτινοβοληθεί ένα μεταλλικό ηλεκτρόδιο με αρκετή φωτεινή ακτινοβολία, θα αποσπαστούν ηλεκτρόνια από την μεταλλική του επιφάνεια. Η ταχύτητα των απελευθερωμένων ηλεκτονίων εξαρτάται από το χρώμα του φωτός –φάσμα- που χρησιμοποιήθηκε. Αυτό το πείραμα του Αϊνστάιν αποτελεί τη βάση της μοντέρνας κβαντικής φυσικής.
Σήμερα γνωρίζουμε πως τέτοια φωτοηλεκτρικά φαινόμενα εμφανίζονται και σε ημιαγώγιμα υλικά όπως και σε φωτονικούς κρυστάλλους. Επειδή ακριβώς η εξωτερική μεμβράνη των κυττάρων –το «δέρμα» του κυττάρου- εμφανίζει ιδιότητες όμοοιες με αυτές ενός ημιαγωγού, πιστεύουν οι ερευνητές του φωτός, πως το φως του ήλιου μπορεί να προκαλεί αντιδράσεις σε κυτταρικό επίπεδο. Το φως του ήλιου μάλιστα, είναι γνωστό πως δεν λαμβάνεται μόνο μέσω των οφθαλμών, αλλά και μέσω του δέρματος μας και φτάνει δίχως πρόβλημα στο λιπώδη ιστό. Ακόμη και το κρανίο και ο εγκέφαλος μας είναι διαπερατοί στο ηλιακό φως.
‘Ετσι γίνεται κατά κάποιο τρόπο λογική η σκέψη πως η σύνθεση του ηλιακού φωτός, στις εξωτερικές στοιβάδες του ανθρώπινου δέρματος, επιρρεάζει την κατανομή των ιόντων ανάμεσα στις βιολογικές μεμβράνες –τα τοιχώματα των κυττάρων. Στις μεμβράνες αυτές λαμβάνουν χώρα σημαντικές μεταβολικές διαδικασίες. Κάποια συγκεκριμένα στοιχεία πρέπει να μπορούν να εισχωρούν μέσα στο κύτταρο, ενώ αντίθετα άλλες ουσίες θα πρέπει να μπλοκάρονται. Τέτοιες διεργασίες λαμβάνουν χώρα και σε συγκεκριμένα στρώματα του δέρματος μας.
Κι έτσι είναι περισσότερο από πιθανή η περίπτωση να παίζει σημαντικό ρόλο στην παραπάνω διαδικασία το φάσμα του φωτός – δηλαδή το χρώμα του – που καταφτάνει εκεί. Ειδικά στις περιπτώσεις όπου κάποια ποσοστά χρώματος υπερισχύουν ή απουσιάζουν.
Εκτός από την ποιότητα του χρώματος και η ένταση του φωτός παίζει σημαντικό ρόλο και ρυθμίζει τον μεταβολισμό του κυττάρου. Ιδιαίτερα έντονη επίδραση μάλιστα στις βιολογικές διεργασίες των κυττάρων έχουν οι ακμές (δηλ. οι έντονες ενεργειακές ωθήσεις) ή τα ‘κενά’ (δηλ. η ιδιαίτερη απουσία ενεργειακών ωθήσεων) που μπορεί να περιλαμβάνονται στο φάσμα του φωτός. Κι έτσι επανερχόμαστε στο ζήτημα του δυσαρμονικού φάσματος φωτός των λαμπτήρων φθορισμού και κατ΄επέκταση τις λεγόμενες λάμπες «εξοικονόμησης ενέργειας»
Βέβαια και το ηλιακό φως παρουσιάζει κάποια φυσικά κενά στο φάσμα του, τα οποία φαίνονται στο φασματογράφο ως μαύρες γραμμές. Αυτές είναι γνωστές ως «γραμμές Frauenhofer».
Ο ακόλουθος ‘κβαντο-οπτικός’ μηχανισμός, μολονότι δεν έχει διερευνηθεί σε απόλυτο βαθμό, δίνει τα παρακάτω συμπεράσματα:
Ένα ιόν, η δόνηση του οποίου λίγο πολύ ταιριάζει με κάποιο κενό του ηλιακού φωτός –τις λεγόμενες γραμμές διάθλασης Frauenhofer- μπορεί να διαπερνά ευκολότερα και τις κυτταρικές μεμβράνες. Μία γραμμή εκπομπών όμως, δηλαδή μία ιδιαίτερα έντονη ακτινοβολία ενός συγκεκριμένου φάσματος/χρώματος φωτός δεν μπορεί να τη διαπεράσει εύκολα. «Έτσι οι γραμμές Frauenhofer είναι σαν να εμφανίζουν ένα είδος «αναρρόφησης» για τα αντίστοιχα μόρια, ενώ αντίθετα οι γραμμές εκπομπών διαφόρων στοιχείων ασκούν ένα είδος φωτεινού μποκαρίσματος» εξηγεί οAlexander Wunsch.
Για τον Wunsch είναι σαφές πως τα μαύρα κενά που εμφανίζει στο φάσμα του το ηλιακό φως, αποτελούν μία καθορισμένη πληροφορία που αφορά την κατανομή διαφόρων χημικών στοιχείων στο σώμα, πράγμα που με τη σειρά του επηρεάζει το μεταβολισμό μας.
Αυτή την ιδιότητα του ηλιακού φωτός χρησιμοποιεί η «ηλιοθεραπεία»*, η ιατρική αγωγή με ηλιακό φως. Εάν εφαρμόζεται σωστά, οδηγεί πάντα σε μία αρμονική εξισσορόπιση του σώματος, ασχέτως εάν εφαρμόζεται για την αντιμετώπιση μίας υπερδραστηριότητας ή μιας υπολειτουργίας της διαδικασίας μεταβολισμού. Το ηλιακό φως περιέχει το πρόγραμμα της ζωής (!)
Εάν λοιπόν τα κενά που εμφανίζονται στο φάσμα του ηλιακού φωτός υπποστηρίζουν συγκεκριμένες μεταβολιστικές διεργασίες του σώματος, θα μπορούσαμε λογικά να συμπεράνουμε πως οι φωτεινές ακμές –ειδικά αυτές των λαμπτήρων φθορισμού/ εξοικονόμησης ενέργειας- δρουν ανασταλτικά σε ορισμένες χημικές διεργασίες. Σε αντίθεση με το φυσικό ηλιακό φως, όπου μόνο η υπερβολική ποσότητα μπορεί να είναι αρνητική, το φως των λαμπτήρων φθορισμού είναι βλαβερό για τον οργανισμό ανεξάρτητα από την «δόση» και αυτό, διότι περιέχει ένα φάσμα, το οποίο δεν υπάρχει σε αυτή τη μορφή στη φύση και στο οποίο το σώμα δεν είναι προσαρμοσμένο.
ΠΗΓΗ vickytoxotis διαμέσου του http://newdimensioncosmos.wordpress.com/